• " "Uw goedertierenheid, HEERE! zij over ons" " Psalm 33 : 22a

Meditatie

Eén letter verschil

En het Licht schijnt in de duisternis, en de duisternis heeft Hetzelve niet begrepen.

Johannes 1:5

Soms weet je gewoonweg niet wat een Bijbeltekst betekent. Misschien moeten we wel eerlijk zeggen: dat is niet soms, maar vaak het geval. Lees je moeilijke boeken als Jeremia of Romeinen, dan begrijp je soms maar een fractie! Op het eerste gezicht lijkt Johannes niet zo’n moeilijk Bijbelboek. Johannes koos voor het schrijven van zijn evangelie immers eenvoudige woorden. Je zou denken dat die eenvoudige woorden dan ook gemakkelijk te begrijpen zijn. Ook de tekst waarover deze meditatie gaat, Johannes 1:5, lijkt duidelijk.

Maar… dat is nog maar de vraag. Achter de eenvoudigste woorden zitten de grootste diepten verscholen. En bovendien: staat er wel wat er staat? Wie dieper over de tekst nadenkt, en daar nog eens wat verklaringen bijpakt, kan gaan twijfelen. Dit woord van Johannes wordt namelijk verschillend verklaard.

De eerste uitleg. En het Licht schijnt in de duisternis. Christus, het eeuwige Woord, Dat bij God was en Zelf God was, Hij is het Licht. En voordat Hij op deze wereld neerdaalde, voordat Hij mens werd, was Hij al bezig met Zijn verlichtende werk. Hij was in de tijd van het Oude Testament al bezig in het verduisterde verstand van de mens, om hem bij God te brengen. Echter, de duisternis heeft het Woord niet begrepen. Een zondig onbegrip zorgde ervoor dat het schijnsel van Christus geen vrucht afwierp. Het bleef donker op de wereld…

De tweede uitleg. En het Licht schijnt in de duisternis. Christus, het eeuwige Woord, Dat bij God was en Zelf God was, Hij is het Licht. En Hij heeft Zijn plaats bij de Vader verlaten. Hij is neergedaald in deze stikdonkere wereld. De Schepper werd een schepseltje. De Zoon van God werd mens. Hij is deze wereld gaan bestralen, vanuit de kribbe, vanaf het kruis. En… de duisternis heeft Hem niet begrepen. Dat is geen slecht nieuws, maar Evangelie! Want we zullen dat zo moeten vertalen: de duisternis heeft het Licht niet gegrepen. Dat wil zeggen: niet overwonnen. Deze donkere wereld wilde niet van het Licht weten, wilde het Licht overmeesteren, zodat het altijd donker blijft. Maar niet de duisternis, maar het Licht heeft gewonnen!

U ziet dat de boodschap toch heel verschillend is, afhankelijk van uitleg 1 of uitleg 2. Calvijn, de kanttekeningen en Henry gaan voor uitleg 1, eigentijdse commentaren kiezen vaak voor (een variant op) uitleg 2. Wat is waar? Uitleg 1 of 2? Ik werd geholpen door de Bijbelgetrouwe evangelicale theoloog D.A. Carson. Hij schreef een boek getiteld Zo is God. Een portret in veertien gezichten, waarin hij ook de proloog van het Johannesevangelie bespreekt. Wat Carson zegt komt hierop neer: we moeten niet kiezen tussen de eerste en de tweede uitleg. Waarom niet? Johannes heeft, daartoe aangezet door Gods Geest, wellicht bewust een bepaalde ‘dubbelheid’ in de tekst ingebracht. Hij wil juist dat we de tekst op twee manieren kunnen uitleggen.

Stel je voor: je kent het evangelie naar Johannes niet, maar krijgt het in handen en gaat het lezen. In dat geval zou je Johannes 1:5 echt niet betrekken op Jezus van Nazareth, de mensgeworden Zoon van God. Integendeel, je zou het lezen in het licht van vers 1-4. Je zou denken aan de schepping of aan het licht dat het Woord verspreidde vóór Zijn menswording (uitleg 1). Maar stel nu dat je het boek hebt gelezen, en de Heilige Geest heeft dat zo gezegend dat je Christus hebt leren kennen, en je gaat het nog eens lezen, o, dan lees je heel wat anders in vers 5! Dan denk je automatisch aan Christus, Die neerdaalde in de duisternis (uitleg 2). Dan

zie je in vers 5 ook de enorme vijandschap tegen Christus oplichten. Weg met het Licht! Deze vervloekte wereld wil Hem niet. Ík wilde Hem niet, want ik heb van nature de duisternis veel liever dan het Licht (Johannes 3:19). Ik ben duisternis. Ik ben wereld. Ik houd van mijn donkere, zondige bestaan… Nochtans: “en de duisternis heeft Hetzelve niet gegrepen”. Eén letter verschil. Maar het is een wereld van verschil. Het is het verschil tussen eeuwige dood en eeuwig leven. Het verschil tussen eeuwige duisternis en eeuwig licht. Ik, duisternis, kon het Licht niet overmeesteren! Het tegenovergestelde gebeurde: het Licht overmeesterde mij! O, dat deed Hij niet gewelddadig, hoor. Het deed wel pijn, maar ik wist dat er liefde achter zat. Ik werd ingewonnen voor het Licht. Het Licht scheen in mijn hart, “om te geven verlichting der kennis der heerlijkheid Gods in het aangezicht van Jezus Christus” (2 Korinthe 4:6). Dit is nou die wedergeboorte, waarvan zo heerlijk in de Schrift wordt gesproken. Nu zie ik de ernst van de duisternis, nu zie ik de geweldige waarde van het Licht.

En, lieve lezer, doet uw hart al mee? Heeft u al heel persoonlijk ervaren dat de duisternis het Licht niet overwint? Zo niet, dan kent u de duisternis noch het Licht. U kent Christus niet en uzelf niet. Maar nóg schijnt (tegenwoordige tijd!) het Licht in de duisternis! Amen.

Ds. T.A. Bakker, Nieuwe-Tonge

  • © hersteld hervormde kerk 2021